BAM – Magistrala Bajkalsko-Amurska

Magistrala Bajkalsko-Amurska (w skrócie BAM) to linia kolejowa o długości 3145 km (wraz z odnogami 4234 km) przebiegająca przez wschodnią Syberię i rosyjski Daleki Wschód, około 680-840 km na północ od trasy Kolei Transsyberyjskiej i równolegle do niej.

Głównym odcinkiem (rdzeniem) trasy jest odcinek od Ust-Kut do Komsomolska nad Amurem. Cała reszta uważana jest za odnogi, z których większość powstała za panowania Stalina. Dokładnie rzecz biorąc trasa rozpoczyna się w miejscowości Tajszet, gdzie odbija od trasy Kolei Transsyberyjskiej biegnącej z Moskwy, następnie przekracza Angarę w miejscowości Brack, przecina rzekę Lenę, mija na jego północnym krańcu w Sewerobajkalsku, przebiega przez miejscowości Tynda i Khani, a następnie przekracza rzekę Amur w miejscowości Komsomolsk nad Amurem i kończy bieg nad brzegiem Oceanu Spokojnego w miejscowości Sowieckaja Gawań.

O rozszerzeniu obszaru Bajkalsko-Amurskiego myślano już pod koniec XIX wieku. Pierwsze plany powstały w latach 20-tych i 30-tych XX wieku. W 1937 roku decyzja o budowie została oficjalnie podjęta. Wkrótce potem rozpoczęto prace wstępne. Większość odcinka została zbudowana w latach 1944 - 1946 przez więźniów gułagów, głównie niemieckich i japońskich jeńców wojennych. Podjętym ponownie w roku 1973 pracom budowla nym towarzyszyła ogromna propaganda państwa. 11 lat później oddano całą trasę do użytku, jednak dopiero od roku 1989 była ona w pełni sprawna i przejezdna.

Największym tunelem na tej trasie oraz zarazem największym tunelem w Rosji jest Tunel Północnomujski (Северо-Муйский тоннель) przebiegający pod Górami Północnomujskimi o długości ponad 15 km. Budowę tunelu rozpoczęto 26 kwietnia 1978 roku. W pracach budowlanych uczestniczyło wówczas około 30 tysięcy ludzi. Oddany do użytku dopiero 5 grudnia 2003 roku. tunel skraca czas przejazdu pociągów do 15 min. Do momentu wybudowania go czas przejazdu pociągów na powierzchni (trasa o długości 54 km) wynosił około 2,5 godziny. Dziś Tunel Północnomujski to jeden z najbardziej efektownych fragmentów zachodniej części BAM-u.

Celem budowy Magistrali Bajkalsko - Amurskiej było nie tylko stworzenie nowego połączenia kolejowego, ale również zagospodarowanie bezludnych dotychczas terenów i związane z tym przesiedlenie ludności, polepszenie międzynarodowych stosunków gospodarczych, w tym głównie z Japonią. Budowę rozpoczęto także (a może przede wszystkim) ze względów strategicznych. Celem było odciążenie Kolei Transsyberyjskiej na wypadek konfliktu z Chinami. Prace budowlane często nie przebiegały w zgodzie z normami międzynarodowymi, normą była praca przymusowa.

Budowa odbywała się przy wielkim nakładzie ekonomicznym. Około 500 km całej trasy biegnie przez obszary wiecznej zmarzliny. Na trasie wybudowano około 500 wiaduktów i wiele mostów. Począwszy od lat 80-tych XX wieku BAM napotyka na wielką krytykę ekonomistów określających jej budowę jako bezsensowną, nietrafioną i bezużyteczną. Faktycznie region, który miał zostać rozwinęty gospodarczo nie nadaje się do tego celu ze względu na brak w nim surowców. Transport towarów z obszaru Pacyfiku w kierunku Europy odbywa się znacznie szybciej drogą wodną. Także transport ludności ie przynosi wystarczającego dochodu. W związku z niewybudowaniem planowanych nowych miast wykorzystywanie BAM jest wielekroć mniejsze od przewidywanego. Na odcinku między Tyndą a Komsomolskiem na Amurze kursuje tylko jeden pociąg dziennie. Dlatego też trudno jest powiedzieć, czy i jak długo trasa Magistrali Bajkalsko - Amurskiej będzie dostępna i czynna.

Z drugiej strony to właśnie jej niezagospodarowanie i stagnacja na tych terenach powodują, że cieszy się ona coraz większą popularnością wśród zagranicznych turystów poszukujących prawdziwych "niezdobytych" obszarów. Trasa prowadzi przez okolice zupełnie nietknięte cywilizacją, poznane dotąd przez bardzo niewielu cudzoziemców, i to jest właśnie jej największą atrakcją. Stosunkowo mało interesujące miasta na trasie stanowią dogodne bazy do zwiedzania terenu i oferują ciekawe propozycje noclegu i aktywnego wypoczynku. Na odcinku między Siewierobajkalskiem i Niżnieangarskiem za oknami przebłyskuje często cudowny Bajkał. Piękne górskie widoki urozmaicają trasę, a widok wysokich nagich szczytów, ośnieżonych aż do początku czerwca, przyprawia niejednego o zawrót głowy.

Komsomolsk nad Amurem
Rok założenia: 1928-1932
Status: miasto w Kraju Chabarowskim
Liczba mieszkańców: około 300.000
Różnica czasu w stosunku do Moskwy: + 7 godzin

Komsomolsk jest portem rzecznym na lewym brzegu Amuru, a zarazem dużą stacją kolejową położoną między Wołoczajewką a Sowieckają Gawanią, w odległości 356 km od Chabarowska. Jest to drugie co do wielkości miasto Kraju Chabarowskiego.

Obszar, na którym położone jest miasto, należący kiedyś do Chin, dostał się w roku 1858 pod panowanie imperium rosyjskiego. Komsomolsk założony został przez komsomolców - członków organizacji młodzieżowej Partii Komunistycznej Związku Radzieckiego. Szybko stał się dużym ośrodkiem przemysłowym rosyjskiego Dalekiego Wschodu. Rozwinięty został tutaj przemysł metalurgiczny, odzieżowy, maszynowy, drzewny i naftowy. W mieście działają teatry, muzea, a także dwie szkoły wyższe (uczelnia medyczna i politechnika). Komsomolsk jest poza tym sporym węzłem kolejowym kończącym trasę Magistrali Bajkalsko-Amurskiej, a także portem śródlądowym i portem lotniczym.

St. Petersburg

 


<- Powrót